Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығы ұлттық фильм мәртебесіне үміткер киножобаларды іріктеу мақсатында жыл сайын конкурс өткізеді.

Осыған орай Орталық 2026 жылға арналған киножобаларды іріктеу барысында басшылыққа алынатын басым тақырыптар тізімін жариялайды. Конкурсқа ұсынылатын киножобалар бекітілген басым тақырыптарға сәйкес болуы тиіс.

1 наурыздан бастап мемлекеттік қолдаумен жарыққа шығатын киножобаларды іріктеу басталады. Осыған орай Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығының Басқарма Төрағасы Құрманбек Жұмағали отандық киногерлерді өз сценарийлерін ұсынуға шақырды.

Іріктеуге ұсынылатын киножобалардың маңызды тақырыптар тізімі Орталықтың ресми сайтында және әлеуметтік желілерде жарияланған. Аталған тізім қоғам ұсыныстары негізінде, ашық талқылау арқылы жасалды. Бұған дейін түскен барлық пікірлер мен ұсыныстар сараланып, ортақ көзқарас қалыптастыруға негіз болды.

«Сапалы, тәрбиелік мәні бар кино тек ашықтық пен әділдік үстемдік еткен ортада ғана жасалады. Сондықтан іріктеу осы қағидаларға сүйене отырып өтеді», - деп атап өтті Орталық басшысы.

Құрманбек Жұмағалидің айтуынша, әсіресе жас киногерлерге артылар сенім жоғары.

«Жастарға сеніміміз зор: соңғы уақытта қолдау тапқан 57 жобаның 40-ы - жас режиссерлер мен дебюттік жұмыстар. Прокатта 1 млрд теңгеден астам жинаған «Qaitadan» фильмі - соның айқын дәлелі», - дейді ол.

Осыған қоса, Басқарма Төрағасы Ұлттық киноны қолдау орталығы жаңа есімдерге және тың идеяларға әрдайым ашық екеніне назар аударды.

1 наурызда Қазақстанда мемлекеттік қаржылық қолдауға үміткер киножобаларды конкурстық іріктеудің бірінші кезеңіне құжаттар қабылдау басталды. Конкурс Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің қолдауымен Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығымен өткізіліп, ұлттық кинематографияны дамытуға, отандық авторларды қолдауға, сондай-ақ әлеуметтік және мәдени маңызы бар фильмдер түсіруге бағытталған. Өтінімдерді қабылдау 6 наурызды қоса алғанда, Астана уақыты бойынша 23:59-ға дейін жалғасады.

Конкурсқа қатысуға ұсынылатын киножобалардың басым тақырыптар тізімі Кино орталығының ресми интернет-ресурстарында жарияланған. Тізім киноиндустрия өкілдері, сарапшылар және кең жұртшылық қатысқан ашық қоғамдық талқылау нәтижесінде қалыптастырылды. Барлық ұсыныстар жан-жақты қаралып, қорытынды тізімді әзірлеу барысында ескерілді.

Тақырыптар ұлттық құндылықтар мен тарихтан бастап, заманауи әлеуметтік үдерістерге дейінгі өзекті бағыттардың кең ауқымын қамтиды. Басымдық берілетін бағыттардың қатарында Отанға, туған жерге деген сүйіспеншілік, ұрпақтар сабақтастығы, қазіргі қоғамдағы әйелдердің рөлі, сондай-ақ экология және қоршаған ортаны сақтау мәселелері бар. Басым тақырыптардың толық тізімімен осы сілтеме арқылы танысуға болады

Биыл Кино орталығы қазақстандық Silence AI стартапымен бірлесіп, киножобалар конкурсын өткізу процесіне жасанды интеллект құралдарын тестілік форматта енгізуде. ЖИ өтінімдерді техникалық өңдеу кезеңінде, яғни құжаттардың дұрыс рәсімделуін талдау, ұсынылған материалдардың толықтығын және белгіленген талаптарға сәйкестігін тексеру үшін қолданылады. ЖИ шешім қабылдамайды және жобалардың шығармашылық мазмұнын бағаламайды -көркемдік және кәсіби сараптаманы бұрынғыдай киноиндустрия мамандары жүзеге асырады.

«Сапалы, тәрбиелік мәні бар кино тек ашықтық пен әділдік үстемдік еткен ортада ғана жасалады. Сондықтан іріктеу осы қағидаларға сүйене отырып өтеді», – деп атап өтті Орталықтың Басқарма төрағасы Құрманбек Жұмағали.

Оның айтуынша, бүгінде жас кинематографистерге ерекше көңіл бөлінуде, олардың әлеуетіне деген сенім жоғары.

«Жастарға сеніміміз зор: соңғы уақытта қолдау тапқан 57 жобаның 40-ы - жас режиссерлер мен дебюттік жұмыстар. Прокатта 1 млрд теңгеден астам жинаған «Qaitadan» фильмі - соның айқын дәлелі», – деді ол.

Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығы шығармашылық эксперименттерге, жаңа есімдерге және ұлттық кинематографияны байытып, оның тұрақты дамуына ықпал ететін батыл әрі стандарттан тыс идеяларға әрдайым ашық.

Кино орталығының ресми сайтында, сонымен қатар, конкурстық іріктеуді өткізу қағидаларымен және құжаттарды тапсыруға қойылатын талаптармен де танысуға болады.

Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығы киножобаларды мемлекеттік қаржылай қолдауға үміткер жобаларға арналған конкурстық іріктеудің бірінші кезеңі аясында сценарийлер мен сценарийлік жоспарларды қабылдауды аяқтады. Өтінімдерді қабылдау 1–6 наурыз (қоса алғанда) аралығында жүргізілді.

Биыл киножобалар конкурсына 323 өтінім келіп түсті. Ұсынылған материалдарды тексеру нәтижесінде 277 өтінім Сараптама кеңесінің қарауына жолданды.

Ең көп өтінім көркем (ойын) фильмдер секциясына түсті — 239. Оның ішінде 205 жоба Сараптама кеңесінің қарауына берілді. Анимация секциясына 37 өтінім түсіп, оның 28-і Сараптама кеңесіне жолданды. Деректі-хроникалы фильмдер санаты бойынша 47 өтінім беріліп, оның 44 жобасы сараптамалық қарауға жіберілді.

Қабылданбаған өтінімдер саны – 46, олардың 36-сы қайталанып жіберілген, 4 өтінімде сценарий анықталмады, 4 - әрбір секцияға екіден көп өтінім бергендер, 2 өтінім тиісті секцияға жіберілмеген.

Алдағы кезеңде Сараптама кеңесі ұсынылған сценарийлер мен сценарийлік жоспарларды тиісті секциялар бойынша қарастырады. Осы жұмыс қорытындысы бойынша конкурстық іріктеудің екінші кезеңіне өтетін жобалар анықталады.

Сараптама кеңесіне жолданған өтінімдер тізімі төменде ұсынылған.

Мемлекеттік қолдауға үміткер киножобаларға арналған конкурстың бірінші кезеңі аяқталуға жақын. Қорытынды шығару мақсатында Алматы қаласында Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығының Басқарма төрағасы Құрманбек Жұмағалидің қатысуымен Сараптама кеңесінің отырысы өтті.

Сценарийлер қарауға түскен сәттен бастап, Кеңес сарапшылары әрбір жобаны мұқият зерделеп, көркемдік деңгейін, өзектілігін, идеясының тереңдігін және көрерменнің сұранысына сәйкестігін жан-жақты талдады. Кешенді бағалау нәтижесінде конкурстың екінші кезеңіне өтетін жобалар анықталады.

Биыл конкурсқа 323 өтінім келіп түсті. Техникалық тексеру қорытындысы бойынша 277 жоба сараптамалық бағалауға жіберілді.

Сараптама кеңесінің төрағасы Бауыржан Шөкенов ұсынылған жұмыстардың мазмұндылығы мен бірегейлігінің маңыздылығын атап өтті:

«Ұлттық кино қоғамның құндылықтарын, дүниетанымын және мәдени болмысын көрсетуі тиіс. Сценарийлерді бағалау кезінде біз тек идеяға ғана емес, драматургия сапасына, құрылымның тұтастығына және авторлық қолтаңбаның ерекшелігіне де назар аударамыз. Бүгінгі таңда қалыптасқан шаблондардан бас тартып, жаңа көзқарас ұсыну аса маңызды. Қуантатыны — ұсынылған жобалар арасында қызықты тәсілдер мен тың идеялар бар».

Кино орталығының басшысы Құрманбек Жұмағали конкурс кинематографистер арасында сұранысқа ие екенін атап өтті:

«Әрбір өтінім — авторлардың отандық киноны дамытуға деген ұмтылысының көрінісі. Биыл біз идеялардың алуан түрлілігін және жобалар деңгейінің артқанын байқап отырмыз. Біздің ортақ міндетіміз — барлық жұмыстарды объективті бағалап, сапалы мәдени өнім жасауға қабілетті жобаларды қолдау».

Кездесу барысында Сараптама кеңесінің мүшелері қазіргі көрерменді үстірт немесе шаблонды фильмдермен таңғалдыру қиын деген ортақ пікірге келді. Сондықтан көрерменді қызықтырып, ой салатын және әсер қалдыратын жобаларға басымдық беру маңызды.

Жақын уақытта бірінші кезеңнің қорытындысы шығарылып, екінші кезеңге өткен жобалардың тізімі жарияланады.